लोकहित महाराष्ट्र | २१ नोव्हेंबर २०२६ : रब्बी हंगाम २०२६–२७ मध्ये शेतकऱ्यांसाठी महत्त्वाची संधी आहे. राष्ट्रीय अन्न सुरक्षा व पोषण अभियानांतर्गत (पौष्टिक तृणधान्य) काही जिल्ह्यांत रब्बी ज्वारी बियाणे मिनीकिट १०० टक्के अनुदानावर उपलब्ध करून देण्याची योजना जाहीर झाली आहे. इच्छुक आणि पात्र शेतकऱ्यांनी महाडीबीटी शेतकरी पोर्टलवर अर्ज करावेत, असे कृषी विभागाच्या विविध जिल्हास्तरीय सूचनांमध्ये नमूद आहे.
सर्वात महत्त्वाचे : ‘अर्ज केला, पावती घेतली आणि थेट कार्यालयात जाऊन मिनीकिट मिळाले’ असे सर्वत्र होत नाही. अर्ज, पात्रतेची तपासणी, जिल्ह्यातील उपलब्धता, निवड आणि कृषी विभागाच्या वितरण सूचनेनंतरच बियाणे मिळू शकते. त्यामुळे कार्यालयात जाण्यापूर्वी अर्जाची स्थिती आणि स्थानिक वाटप प्रक्रिया नक्की विचारा.
काय मिळणार? किती पैसे लागणार?
- मिनीकीटचा लाभ : पात्र व निवड झालेल्या शेतकऱ्यांसाठी १००% अनुदान, म्हणजे मिनीकिटच्या बियाण्याचा लाभ मोफत.
- किती बियाणे? गोंदिया व बीडसंबंधी प्रकाशित माहितीनुसार एका मिनीकिटमध्ये ४ किलो ज्वारी बियाणे असते. इतर जिल्ह्यांत प्रमाण व साहित्याची अंतिम खात्री स्थानिक कार्यालयात करा.
- उद्देश : सुधारित ज्वारी वाणांचा प्रसार, रब्बी क्षेत्रवाढ आणि काही भागांत पशुधनासाठी चाऱ्याची उपलब्धता वाढवणे.
- निवड : संबंधित जिल्ह्यांच्या सूचनेनुसार ‘प्रथम अर्ज, प्रथम प्राधान्य’ पद्धती लागू असू शकते. मात्र आधी अर्ज केल्याने लाभाची हमी मिळत नाही.
मोबाईलवरून अर्ज कसा करायचा? ७ सोप्या पायऱ्या
१) अधिकृत लिंक उघडा. येथे क्लिक करून महाडीबीटी शेतकरी लॉगिन उघडा. ही महाराष्ट्र शासनाची शेतकरी योजनांसाठीची वेबसाइट आहे.
२) Farmer ID वापरून लॉगिन करा. पोर्टलवर ‘वैयक्तिक शेतकरी’ आणि ‘शेतकरी आयडी वापरून लॉगिन करा’ असे पर्याय दिसतात. स्वतःचा Farmer ID भरा आणि मोबाईलवर आलेला OTP वापरून पुढे जा.
३) Farmer ID नसेल तर प्रथम तो तयार करा. जवळच्या CSC / नागरी सुविधा केंद्रात आधार कार्ड व आधारशी जोडलेला मोबाईल घेऊन जा. अधिकृत पोर्टलवरही ‘शेतकरी आयडी जाणून घ्या’ हा पर्याय आहे. एखाद्या जुन्या Farmer ID ची खात्री न करता नवीन ID बनवू नका.
४) योजनेचा योग्य घटक शोधा. लॉगिननंतर उपलब्ध घटकांमध्ये ‘सीडकिट/मिनीकिट’ किंवा संबंधित बियाणे वितरण घटक तपासा. त्यामध्ये रब्बी ज्वारी आणि आपल्या जिल्ह्यासाठी पात्र पर्याय दिसत असल्यासच पुढे जा. पर्याय दिसत नसेल तर कृषी सहाय्यकाला विचारून त्याची उपलब्धता तपासा.
५) माहिती व कागदपत्रे तपासा. नाव, जिल्हा, तालुका, गाव, जमीनसंबंधी तपशील आणि पोर्टलने मागितलेली माहिती अचूक भरा. चुकीचा पिकाचा किंवा अनुदानाचा घटक निवडू नका.
६) अर्ज सबमिट करा. अंतिम पडताळणीनंतर अर्ज जमा करून अर्ज क्रमांक / पोचपावती मोबाइलमध्ये सेव्ह करा किंवा प्रिंट काढा.
७) निवड व वितरणाची माहिती तपासा. पोर्टलवर अर्जाची स्थिती पाहा. निवड किंवा वितरणाबाबत सूचना मिळाल्यावर अर्जाची पावती आणि मागितलेली कागदपत्रे घेऊन तालुका कृषी अधिकारी कार्यालयात किंवा सूचविलेल्या वितरण केंद्रात संपर्क करा. सूचना नसेल तर केवळ पावतीवर लगेच बियाणे मिळेल असे समजू नका.
कोणती कागदपत्रे जवळ ठेवावीत?
आधार कार्ड, आधारशी जोडलेला मोबाईल, Farmer ID, अर्जाची पावती, तसेच जमीन / ७-१२ संदर्भातील माहिती तयार ठेवा. बँक तपशील किंवा इतर पुरावे पोर्टल/कृषी कार्यालयाने मागितल्यासच द्या. ही पूर्वतयारीची यादी आहे; अंतिम कागदपत्रे संबंधित घटकाच्या नियमांनुसार बदलू शकतात.
बीड, नाशिक, गोंदिया आणि धाराशिवसाठी काय माहिती आहे?
बीड : १९ नोव्हेंबरच्या स्थानिक वृत्तानुसार जिल्ह्यासाठी २० हजार रब्बी ज्वारी मिनीकिटांची विशेष तरतूद करण्यात आली असून प्रत्येक मिनीकिटमध्ये ४ किलो बियाणे असल्याचे नमूद आहे. बीडमधील प्रसिद्ध वृत्त वाचा.
नाशिक : कृषी विभागाने सुधारित रब्बी ज्वारी मिनीकिट १००% अनुदानावर देण्याबाबत अर्ज करण्याचे आवाहन केल्याचे १४ नोव्हेंबरच्या वृत्तात नमूद आहे. नाशिकच्या योजनेची माहिती.
गोंदिया : जिल्हा माहिती कार्यालयाने ३० ऑक्टोबर २०२६ रोजी प्रकाशित केलेल्या सूचनेत रब्बी ज्वारीचे ४ किलोचे मिनीकिट आणि महाडीबीटी अर्जाचा स्पष्ट उल्लेख आहे. जिल्हा माहिती कार्यालयाची सूचना.
धाराशिव : जिल्हा माहिती कार्यालयाच्या २२ सप्टेंबर २०२६ च्या सूचनेनुसार ज्वारीच्या प्रमाणित बियाण्यांना ३० रुपये किंवा १५ रुपये प्रति किलो अनुदान (वाणाच्या कालावधीनुसार) आणि गट पीक प्रात्यक्षिकाला स्वतंत्र मदत आहे. धाराशिवमध्ये याच १००% मोफत मिनीकिट घटकाची उपलब्धता स्वतंत्रपणे पुष्टी झालेली नाही. धाराशिव, कळंब, वाशी, भूम, परंडा आणि इतर तालुक्यांतील शेतकऱ्यांनी तालुका कृषी कार्यालयातून अद्ययावत माहिती घ्यावी. धाराशिव जिल्हा माहिती कार्यालयाची सूचना.
मोफत मिनीकिट आणि ५०% अनुदानित बियाण्यात फरक काय?
मिनीकिट : विशिष्ट घटकात निवड झालेल्या पात्र शेतकऱ्याला बियाणे १००% अनुदानावर मिळू शकते.
प्रमाणित बियाणे वितरण : ही स्वतंत्र योजना असू शकते. ज्वारीच्या प्रमाणित बियाण्यांसाठी ५०% अनुदान किंवा शासनाने ठरविलेली प्रति-क्विंटल मर्यादा, यापैकी लागू मर्यादेनुसार मदत जाहीर झाल्याची माहिती उपलब्ध आहे. त्यामुळे पोर्टलवरील प्रत्येक ‘ज्वारी बियाणे’ पर्याय आपोआप मोफत आहे असे नाही.
वेबसाइटवर पर्यायच दिसत नसेल तर?
पोर्टलवर योजना/घटक उपलब्ध नसेल, तांत्रिक अडचण असेल किंवा जिल्ह्याचा कोटा पूर्ण झाला असेल, तर कृषी सहाय्यक किंवा तालुका कृषी अधिकारी यांना विचारणा करा. ताज्या सूचनेशिवाय अनोळखी लिंकवर आधार, OTP किंवा बँक माहिती देऊ नका. मिनीकिट देण्याची ‘हमी’ सांगून कोणालाही पैसे देऊ नका.
सर्व अधिकृत लिंक एकाच ठिकाणी
१. ऑनलाइन अर्ज / अर्जस्थिती : महाDBT Farmer Login — येथे क्लिक करा
२. महाराष्ट्र शासन कृषी विभाग : अधिकृत कृषी विभाग वेबसाइट
३. Farmer ID संदर्भातील सूचना : महाDBT वरील शेतकरी लॉगिन आणि Farmer ID माहिती
४. महाडीबीटी पोर्टल मदत क्रमांक : ०२२-६१३१६४२९ (पोर्टलवरील प्रकाशित हेल्पलाईन; कार्यालयीन वेळेत संपर्क करा.)
लोकहित महाराष्ट्रचे आवाहन : ही माहिती आपल्या गावातील शेतकरी बांधवांपर्यंत पोहोचवा. प्रथम आपल्या जिल्ह्यात मोफत मिनीकिट उपलब्ध आहे का ते तपासा, मग योग्य घटकासाठी अर्ज करा आणि अर्जाची पावती सुरक्षित ठेवा.
संदर्भ व पडताळणी : महाडीबीटी कृषी शेतकरी पोर्टल; जिल्हा माहिती कार्यालय, गोंदिया (३० ऑक्टोबर २०२६); जिल्हा माहिती कार्यालय, नांदेड (२२ सप्टेंबर २०२६); जिल्हा माहिती कार्यालय, धाराशिव (२२ सप्टेंबर २०२६); बीड व नाशिक येथील नोव्हेंबर २०२६ मधील प्रसिद्ध वृत्ते. जिल्हानिहाय नियम व वाटप स्थिती बदलू शकते.
मुख्य छायाचित्र : लोकहित महाराष्ट्रसाठी तयार केलेले प्रतीकात्मक माहितीचित्र.



