दुष्काळ विशेष

गाळमुक्त धरण आणि नाला खोलीकरण : कायमस्वरूपी योजनेत शेतकरी व गावांना कोणत्या संधी?
राज्याच्या अधिकृत धोरणानुसार जलसाठ्यातील गाळ काढणे, शेतात वापरणे आणि पात्र लाभार्थ्यांच्या अनुदानाची माहिती.

जलयुक्त शिवार २.० : शासनाच्या अहवालात ३१,३५३ कामे पूर्ण; गावांनी पुढे काय तपासावे?
मृद व जलसंधारण विभागाच्या १०० दिवस कार्यक्रम अहवालातील कामगिरी आणि स्थानिक पडताळणीचे महत्त्व.

टंचाई निवारणासाठी जिल्हा योजनेतून ५ टक्क्यांपर्यंत निधीची तरतूद; कोणती कामे करता येतात?
२६ सप्टेंबर २०२५ च्या शासन निर्णयातील पाणीपुरवठा, टँकर, विहिरी आणि चारा डेपोविषयीच्या महत्त्वाच्या तरतुदींचा आढावा.

राज्याचा २ नोव्हेंबरचा टँकर अहवाल प्रसिद्ध; गावातील पाणीटंचाईचे चित्र कसे तपासाल?
महाराष्ट्र शासनाच्या पाणीपुरवठा विभागाने टँकर अहवाल उपलब्ध केला; ग्रामपंचायत आणि नागरिकांसाठी तपासणीची महत्त्वाची माहिती.

'कधी कधी रडायला येतं, पण लेकरांसाठी जगायचंय', कापूस वेचणाऱ्या शेतमजूर महिलांना दुष्काळाच्या झळा...
"आमचं निभतच नाही ना. लेकराचं दुःख येते, सुख येते. मग कसंतरी चटणी भाकर लेकरांना द्यायला लागते. सरकार तर काहीच देत नाही. कधी कधी रडायला येतं. असं वाटतं की आपण मरून जावं. पण, आता लेकरांसाठी जगणं आहे."
शरद पवार शेतकऱ्यांच्या बांधावर, तुळशी गावात भेट; 50 लाखांची मदतही दिली, दुष्काळ परिस्थितीबाबत मोदींना सांगणार ....
सरकारकडून शेतकऱ्यांना जमेल ती मदत त्याकाळी आम्ही केल्याची आठवण सांगत शरद पवारांनीही स्वत: देखील तुळशी गावातील पाणीटंचाई जाणून घेत थेट 50 लाख रुपयांची मदत देऊ केली
शेतमजुरांसाठी रोजगार हमीची माहिती गावात पोहोचणे का आवश्यक?
दुष्काळी काळात शेतीबाहेरील उत्पन्नाचा नियमित पर्याय महत्त्वाचा. AAHE

दुष्काळात महिला बचतगटांची भूमिका : माहिती, रोजगार आणि आधार
ग्रामीण महिलांच्या संस्थात्मक सहभागातून गरजू कुटुंबांना दिशा मिळू शकते.

टँकर मागणीपासून तक्रारीपर्यंत : ग्रामपंचायतीने कोणती माहिती ठेवावी?
गावनिहाय पाणीटंचाईचा लेखाजोखा ठेवल्यास मदतीत गती येऊ शकते.

रब्बी पेरणीपूर्वी पाण्याचा हिशेब करा : दुष्काळात निर्णय कसा घ्यावा?
उपलब्ध ओलावा आणि पाणी नसेल तर पेरणीची जोखीम वाढू शकते.

ठिबक सिंचन आणि पाणी बचत : मर्यादित पाण्यातील शेतीसाठी पर्याय
पीक, जमीन आणि खर्च यांना अनुरूप सिंचन प्रणाली निवडणे महत्त्वाचे.

गावातील जलसंधारण : उन्हाळ्याआधी कोणती कामे परिणामकारक ठरू शकतात?
पाणी साठा, गाळ काढणे आणि जलस्रोतांची दुरुस्ती यांचे वेळेवर नियोजन आवश्यक.

कर्जमाफी, कर्जपुनर्गठन आणि हप्त्यांना मुदतवाढ : फरक नेमका काय?
दुष्काळातील कर्जाबाबत अफवांऐवजी अधिकृत मंजुरी समजून घ्या.

पशुधन विकण्याची वेळ का येते? पाणी आणि चाऱ्याच्या टंचाईचा दुहेरी फटका
ग्रामीण अर्थव्यवस्थेसाठी जनावरे म्हणजे महत्त्वाचा उत्पन्नाचा आधार.

मुरघास बनवताना शेतकऱ्यांनी लक्षात ठेवाव्यात पाच महत्त्वाच्या बाबी
हवाबंद साठवण, स्वच्छता आणि पशुवैद्यकीय सल्ला ही सुरक्षिततेची गुरुकिल्ली.

पाणी उपलब्ध असलेल्या भागात चारा पिकांचे नियोजन कसे करावे?
दुष्काळाच्या काळात मर्यादित पाण्यातील चारा उत्पादनाला योग्य दिशा देणे आवश्यक.

शेतकरी मदतीच्या नावाखाली फसवणूक टाळा : अर्ज आणि ई-केवायसीचे नियम
खोटी लिंक, शुल्क आणि बनावट हमी यापासून सतर्क राहा.

नैसर्गिक आपत्ती मदतीसाठी ‘विशिष्ट क्रमांक’ आणि ई-केवायसी कशी होते?
मदत मंजुरीनंतर लाभार्थ्यांसाठी पुढे येणारे महत्त्वाचे टप्पे समजून घ्या.

पीकनुकसानीचा पंचनामा : शेतकऱ्यांनी कोणती काळजी घ्यावी?
नुकसान नोंद अचूक राहण्यासाठी क्षेत्र, पीक आणि कागदपत्रांची पडताळणी आवश्यक.

१६ ऑक्टोबरपासून पाणी बचतीवर भर : राज्यव्यापी नियोजनाचा अर्थ
पिण्याच्या पाण्याला सर्वोच्च प्राधान्य देण्याची भूमिका स्पष्ट.

दुष्काळी काळात रोजगार, अन्नधान्य, पाणी आणि चाऱ्याचा संयुक्त आराखडा
आगामी सहा ते आठ महिन्यांच्या तयारीवर राज्य शासनाचा भर असल्याचे सांगण्यात आले.

केंद्रीय पाहणी पथकाने घेतला दुष्काळी परिस्थितीचा आढावा
पिकांचे नुकसान, पिण्याचे पाणी आणि पशुखाद्य या घटकांचा संयुक्त अभ्यास.

मुरघास खरेदीसाठी अनुदान : पात्र पशुपालकांनी कोणती माहिती तपासावी?
विविध जिल्ह्यांत मुरघास उपलब्धतेसाठी जाहीर योजनांची अंमलबजावणी महत्त्वाची.

मिशन मुरघास : हिरवा चारा टिकवण्यासाठी राज्यभर प्रयत्न
दुष्काळात पशुधनाला दर्जेदार चारा मिळावा म्हणून मुरघास निर्मितीवर भर.

मराठवाड्यात पाण्याची कसरत : गावनिहाय टँकर नियोजनाला प्राधान्य
पिण्याचे पाणी आणि जनावरांची गरज यांच्यातील तफावत संकट वाढवू शकते.

महाराष्ट्रातील दुष्काळाचे बदलते चित्र : २६५ ते ३०५ तालुक्यांचा प्रवास
सप्टेंबरमधील दुष्काळ घोषणेनंतर ऑक्टोबरमध्ये चारा नियोजनाचे आव्हान अधिक ठळक झाले आहे.
