सहसंपादक : रामभाऊ भोयर

शेतीतील वाढता खर्च आणि जमिनीचा ढासळता पोत यावर उपाय म्हणून ‘सगुणा रिजनरेटिव्ह टेक्निक’ (SRT) ही पद्धत आता शेतकऱ्यांसाठी आशेचा किरण ठरत आहे. यवतमाळ जिल्ह्यातील येवती (ता. राळेगाव) येथील प्रयोगशील शेतकरी उमेश गोविंदराव पोहदरे हे गेल्या ५ वर्षांपासून या तंत्रज्ञानाचा यशस्वी वापर करत असून, त्यांच्या प्रेरणेतून आज शेकडो शेतकरी ‘शून्य मशागत’ शेतीकडे वळत आहेत. महिन्यातील तिन रविवारी भरते ‘शेतीशाळा’
सगुणा फाऊंडेशनतर्फे महाराष्ट्रात एकूण १६ शेतीशाळा चालविल्या जातात. त्यापैकी शेतीशाळा क्रमांक ९ ही उमेश पोहदरे यांच्या शेतात भरते. महिन्यात तिन रविवारी येथे कार्यशाळा आयोजित केली जाते. या शाळेचे वैशिष्ट्य म्हणजे येथे केवळ महाराष्ट्रच नव्हे, तर तेलंगणा आणि मध्य प्रदेशातूनही शेतकरी मार्गदर्शनासाठी येतात. उमेश पोहदरे आपल्या ५ वर्षांच्या अनुभवातून शेतकऱ्यांना खालील मुद्द्यांवर मार्गदर्शन आणि प्रात्यक्षिके (Demonstration) देतात:
खर्चात मोठी कपात: ट्रॅक्टरद्वारे केली जाणारी नांगरणी आणि मशागत बंद झाल्याने डिझेल आणि मजुरीचा खर्च वाचतो. रासायनिक खतांवरील अवलंबित्व कमी करून जमिनीची सुपीकता वाढवण्यावर भर दिला जातो.
मशागतीची कामे कमी झाल्याने शेतकऱ्याला इतर कामांसाठी पुरेसा वेळ मिळतो.
जमीन सुपीकता: गांडुळांचे प्रमाण वाढल्याने जमीन सेंद्रिय कर्बाने समृद्ध होते. पोहदरे यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, SRT पद्धतीचा अवलंब करणारे शेतकरी आता ‘कार्बन क्रेडिट’ मिळवण्यासाठी पात्र ठरले आहेत. पर्यावरणपूरक शेती केल्याबद्दल शेतकऱ्यांना जागतिक स्तरावर मिळणारा हा लाभ आर्थिक सक्षमीकरणासाठी महत्त्वाचा दुवा ठरणार आहे.
प्रतिक्रया
“SRT शेती ही काळाची गरज आहे. मशागत न करताही भरघोस उत्पन्न घेता येते, हे मी गेल्या ५ वर्षांत सिद्ध केले आहे. जास्तीत जास्त शेतकऱ्यांनी या शेतीशाळेला भेट देऊन कार्बन क्रेडिटचा लाभ घ्यावा.” उमेश पोहदरे 9767515410